Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn quan tâm đến giáo dục, bồi dưỡng thế hệ trẻ - thế hệ cách mạng đời sau, coi trọng sự thống nhất giữa học tập lý luận với rèn luyện, hoạt động thực tiễn. Ngày 30-9-1964, trong “Bài nói chuyện tại Đại hội Thanh niên Thủ đô”, Chủ tịch Hồ Chí Minh căn dặn: “Học có tốt, hành mới tốt. Học và hành tốt mới làm trọn nhiệm vụ người thanh niên cách mạng”. Lời dạy được đăng trên Báo Nhân Dân số 3836, ngày 1-10-1964.
Hơn sáu thập kỷ trôi qua, lời căn dặn ngắn gọn ấy vẫn vẹn nguyên giá trị, không chỉ chỉ dẫn phương pháp học tập, rèn luyện mà còn đặt ra yêu cầu về trách nhiệm, lý tưởng và phương hướng phấn đấu của tuổi trẻ. Đối với học viên hậu cần hôm nay, lời dạy của Bác càng có ý nghĩa thiết thực, là phương châm để mỗi học viên học tập, tu dưỡng, rèn luyện, chuẩn bị hành trang trở thành những cán bộ hậu cần quân đội vừa có phẩm chất chính trị, đạo đức tốt, vừa có trình độ chuyên môn và năng lực thực tiễn đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ.
Học tốt là cơ sở để hành tốt
Theo tư tưởng Hồ Chí Minh, học tập trước hết phải xuất phát từ mục đích đúng đắn. Học không phải để tìm kiếm danh vọng, địa vị cho cá nhân, cũng không đơn thuần để có bằng cấp, mà cao hơn là để nâng cao hiểu biết, hoàn thiện bản thân, phụng sự Tổ quốc, phục vụ nhân dân. Trong những lời dạy đối với thanh niên, Người luôn nhấn mạnh học tập phải hướng tới thực hiện trách nhiệm của người chủ nước nhà. Vì vậy, “Học có tốt” không chỉ được hiểu là đạt điểm cao mà phải có động cơ, thái độ học tập đúng; tích cực, chủ động chiếm lĩnh tri thức; biến quá trình đào tạo thành quá trình tự đào tạo. Bên cạnh đó, học tốt còn là sự kết hợp giữa học kiến thức chuyên môn với học chính trị, quân sự, văn hóa, đạo đức; giữa tiếp thu tri thức của người đi trước với việc tự nghiên cứu, tìm tòi cái mới; giữa học trong nhà trường với học trong thực tiễn và học tập suốt đời.
Đối với người quân nhân cách mạng, yêu cầu ấy càng trở nên quan trọng. Hoạt động quân sự là lĩnh vực có tính đặc thù cao, đòi hỏi người cán bộ không những có bản lĩnh chính trị vững vàng mà còn phải nắm chắc kiến thức chuyên môn, thành thạo kỹ năng nghiệp vụ và có khả năng xử trí linh hoạt những tình huống phát sinh trong thực tiễn. Không có nền tảng kiến thức vững chắc thì rất khó có thể thực hành đúng, càng khó hoàn thành tốt nhiệm vụ trong những điều kiện phức tạp, khẩn trương. Bởi vậy, lời Bác “Học có tốt, hành mới tốt” chỉ ra mối quan hệ có tính nền tảng: tri thức đúng đắn là cơ sở định hướng cho hành động đúng đắn.
Học phải đi đôi với hành
Điểm sâu sắc trong lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh là Người không dừng lại ở yêu cầu “học tốt”, mà gắn chặt việc học với “hành”. Nếu học là quá trình tiếp thu, tích lũy tri thức thì hành là quá trình vận dụng tri thức ấy để giải quyết những vấn đề của thực tiễn. Học mà không hành thì kiến thức dễ trở thành lý thuyết xa rời cuộc sống; hành mà thiếu cơ sở tri thức thì dễ rơi vào kinh nghiệm chủ nghĩa, thiếu khoa học.
Đối với thanh niên cách mạng, hành còn là rèn luyện và cống hiến. Học về đạo đức phải thể hiện bằng hành vi đạo đức; học về kỷ luật phải chuyển hóa thành ý thức tự giác chấp hành; học về tinh thần trách nhiệm phải thể hiện bằng chất lượng hoàn thành công việc; học về đoàn kết phải thể hiện trong quan hệ với đồng chí, đồng đội. Tri thức chỉ thực sự có ý nghĩa khi được chuyển hóa thành năng lực, thái độ, hành động và kết quả cụ thể. Như vậy, giữa học và hành tồn tại mối quan hệ biện chứng, bổ sung và thúc đẩy lẫn nhau: học để hành tốt hơn, hành để hiểu sâu hơn điều đã học và tiếp tục học tập ở trình độ cao hơn.
Trong điều kiện hiện nay, yêu cầu đó càng có ý nghĩa khi khoa học, công nghệ phát triển nhanh, chuyển đổi số ngày càng sâu rộng và phương thức tiến hành chiến tranh có nhiều biến đổi. Kiến thức hôm nay có thể nhanh chóng được bổ sung bằng những tri thức mới. Vì thế, người cán bộ tương lai không thể chỉ bằng lòng với những gì được truyền đạt trên giảng đường mà cần hình thành năng lực tự học, tự nghiên cứu, thích ứng và vận dụng sáng tạo kiến thức vào thực tiễn.
“Học và hành tốt” để làm trọn trách nhiệm của tuổi trẻ
Mục đích cuối cùng được Bác chỉ ra là: “làm trọn nhiệm vụ người thanh niên cách mạng”. Điều đó cho thấy học và hành không chỉ là câu chuyện phát triển cá nhân mà gắn trực tiếp với trách nhiệm đối với Tổ quốc, nhân dân và sự nghiệp cách mạng.
Tuổi trẻ là giai đoạn đẹp nhất để học tập, rèn luyện, nuôi dưỡng hoài bão và khát vọng cống hiến. Một thanh niên cách mạng không thể chỉ có nhiệt huyết mà thiếu tri thức, cũng không thể chỉ giỏi kiến thức nhưng thiếu ý chí, trách nhiệm và khả năng hành động. Điều đất nước cần ở tuổi trẻ là sự thống nhất giữa phẩm chất và năng lực, nhận thức và hành động, lời nói và việc làm, tri thức và tinh thần cống hiến. Vì vậy, Bác nhắc nhở mỗi thanh niên phải chống tư tưởng ngại học, học đối phó, học chỉ vì điểm số, bằng cấp; đồng thời khắc phục biểu hiện lười rèn luyện, ngại khó, ngại khổ, thiếu khả năng vận dụng kiến thức vào công việc. Mỗi kiến thức được học phải trở thành một phần năng lực; mỗi kỹ năng được rèn luyện phải góp phần nâng cao khả năng hoàn thành nhiệm vụ.
Khắc ghi lời Bác trong học tập, rèn luyện học viên Học viện Hậu cần hôm nay luôn nhận thức sâu sắc sự thống nhất giữa “học” và “hành” có ý nghĩa trực tiếp đối với quá trình hình thành phẩm chất, năng lực của người cán bộ hậu cần quân đội. Trước hết, mỗi học viên cần xây dựng động cơ và trách nhiệm học tập đúng đắn. Xác định học để chuẩn bị kiến thức và năng lực đảm nhiệm chức trách sau khi ra trường. Mỗi giờ học trên giảng đường, mỗi buổi huấn luyện, thực hành, diễn tập đều phải được nhìn nhận là một bước chuẩn bị trực tiếp cho nhiệm vụ tại đơn vị sau này. Từ đó, học viên cần chủ động nghe giảng, nghiên cứu tài liệu, tích cực trao đổi với giảng viên, đồng đội; mạnh dạn phát hiện vấn đề, đặt câu hỏi và tìm cách giải quyết.
Một giờ huấn luyện tại giảng đường của học viên đào tạo sĩ quan hậu cần cấp phân đội, trình độ đại học
Chỉ huy hậu cần, quân nhu, vận tải, xăng dầu, doanh trại, tài chính hay các lĩnh vực chuyên môn khác chỉ thực sự trở thành năng lực của người học khi được vận dụng vào bài tập, tình huống và thực tiễn hoạt động quân sự. Học viên cần coi trọng các giờ thực hành, thực tập, diễn tập; tích cực rèn luyện phương pháp tư duy, khả năng lập kế hoạch, tổ chức thực hiện và xử trí tình huống.
Ba là, kết hợp học kiến thức với rèn bản lĩnh, kỷ luật và phẩm chất người quân nhân cách mạng. Đối với học viên, “hành” còn thể hiện trong từng việc làm hằng ngày: chấp hành nghiêm điều lệnh, chế độ quy định; giữ gìn đoàn kết; có tinh thần trách nhiệm với tập thể; chủ động nhận và hoàn thành nhiệm vụ được giao; biết vượt qua khó khăn, gian khổ. Những việc tưởng như nhỏ trong quá trình học tập và sinh hoạt chính là môi trường trực tiếp hình thành tác phong của người cán bộ sau này.
Dưới sự hướng dẫn trực tiếp của các giảng viên, học viên vận dụng kiến thức chuyên ngành vào thực tiễn thi công nhà ở cho người dân vùng thiên tai (Lai Châu)
Bốn là, phải phát huy tinh thần tự học, sáng tạo và thích nghi với khoa học, công nghệ, người cán bộ hậu cần tương lai cần biết khai thác công nghệ phục vụ học tập và công tác; đồng thời nâng cao ý thức bảo đảm an toàn, an ninh thông tin. Vì vậy, mỗi học viên càng cần chủ động cập nhật tri thức mới, nâng cao năng lực số và khả năng nghiên cứu, sáng tạo.
Thời gian càng lùi xa, giá trị trong lời căn dặn của Chủ tịch Hồ Chí Minh càng cho thấy sức sống bền vững. “Học có tốt, hành mới tốt” khẳng định vai trò của tri thức; “học và hành tốt” khẳng định yêu cầu thống nhất giữa lý luận và thực tiễn; còn “làm trọn nhiệm vụ người thanh niên cách mạng” xác định mục tiêu cao nhất của việc học tập và rèn luyện là cống hiến cho Tổ quốc, cho nhân dân. Đối với mỗi học viên Học viện Hậu cần hôm nay, học tập và làm theo lời Bác không phải điều gì xa xôi mà bắt đầu từ những việc cụ thể nhất: học nghiêm túc hơn trong mỗi giờ lên lớp, tự giác hơn trong mỗi giờ tự học, tích cực hơn trong thực hành, nghiêm túc hơn trong chấp hành kỷ luật, trách nhiệm hơn với tập thể và quyết tâm hơn trước mỗi nhiệm vụ khó khăn.
Mỗi học viên hôm nay chính là người cán bộ hậu cần của đơn vị ngày mai. Kiến thức được tích lũy trên giảng đường, kỹ năng được rèn luyện trên thao trường và phẩm chất được tôi luyện trong môi trường quân ngũ sẽ trở thành hành trang để mỗi người hoàn thành chức trách sau khi tốt nghiệp. Khắc ghi và thực hiện lời Bác dạy chính là cách thiết thực để tuổi trẻ Học viện Hậu cần không ngừng hoàn thiện mình, biến tri thức thành hành động, biến ý chí thành kết quả, góp phần xây dựng Học viện vững mạnh, xây dựng ngành Hậu cần Quân đội đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ và đóng góp vào sự nghiệp xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại.
Tin & ảnh: Thu Trang
