Quán triệt sâu sắc Nghị quyết số 3488-NQ/QUTW ngày 29/01/2025 của Quân ủy Trung ương về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong Quân đội, các nhóm nghiên cứu chuyên sâu của Học viện Hậu cần đang triển khai hoạt động theo một cách làm mới: khoa học công nghệ được đưa vào nội dung nghiên cứu, đổi mới sáng tạo thể hiện ở cách lựa chọn bài toán thực tiễn và cách quản trị nhiệm vụ, chuyển đổi số được đưa vào toàn bộ quy trình từ đề xuất đến nghiệm thu. Trong đó, Viện Nghiên cứu Khoa học Hậu cần quân sự khẳng định rõ vai trò nòng cốt, tiên phong .
CỤ THỂ HOÁ NGHỊ QUYẾT BẰNG HỆ THỐNG VĂN BẢN, KẾ HOẠCH HÀNH ĐỘNG
Nghị quyết số 3488-NQ/QUTW ngày 29/01/2025 của Quân ủy Trung ương xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là khâu đột phá nhằm nâng cao sức mạnh chiến đấu của Quân đội. Quán triệt tinh thần đó, Đảng ủy Học viện Hậu cần đã ban hành Kế hoạch số 1661-KH/ĐU ngày 28/02/2025 để tổ chức thực hiện. Trên cơ sở đó, Giám đốc Học viện ban hành Quy định số 2860/QyĐ-HV ngày 22/5/2026 về tổ chức và hoạt động của nhóm nghiên cứu chuyên sâu và Quyết định số 2905/QĐ-HV ngày 26/5/2026 thành lập 02 nhóm nghiên cứu: Nhóm 1 - Nghiên cứu khoa học kỹ thuật hậu cần quân sự và Nhóm 2 - Nghiên cứu phát triển lý luận hậu cần quân sự.
Ngày 01/6/2026, đồng chí Trung tướng, GS, TS Phan Tùng Sơn, Giám đốc Học viện chủ trì Hội nghị giao nhiệm vụ cho các nhóm; kết luận Hội nghị được thông báo tại văn bản số 3201/TB-KHQS ngày 05/6/2026, trong đó giao Nhóm 1 tập trung đột phá vào bảy hướng lĩnh vực trọng điểm, mở đầu là công nghệ sinh học, công nghệ thực phẩm và tự động hóa, mô phỏng, trí tuệ nhân tạo trong chỉ huy, quản lý hậu cần. Chấp hành chỉ đạo đó, ngày 21/8/2026, Nhóm ban hành Kế hoạch nghiên cứu giai đoạn 2026 - 2030. Từ nghị quyết đến kế hoạch có lộ trình, chỉ tiêu và người chịu trách nhiệm - đó là cơ sở để nhóm bước vào triển khai hoạt động thực chất.
KHOA HỌC CÔNG NGHỆ ĐI THẲNG VÀO NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
Điểm nổi bật trong hoạt động của Nhóm nghiên cứu khoa học kỹ thuật hậu cần quân sự là công nghệ đã trở thành công cụ làm việc hằng ngày. Ở lĩnh vực bảo đảm quân nhu, Nhóm ứng dụng công nghệ sinh học và công nghệ thực phẩm để giải quyết những bài toán rất cụ thể: tạo màng vi bao chủng lợi khuẩn bổ sung trong khẩu phần chế biến sẵn, sản xuất peptide sinh học từ đậu tương bằng phương pháp enzyme, chế tạo các sản phẩm probiotic tăng cường miễn dịch, giảm mệt mỏi cho bộ đội huấn luyện cường độ cao. Ở lĩnh vực chỉ huy, điều hành, Nhóm dùng mô hình hóa và mô phỏng để thử nghiệm phương án trước khi triển khai thực địa, dùng trí tuệ nhân tạo để dự báo nhu cầu vật tư và xu hướng tổn thất xăng dầu theo thời gian thực.
Cách tiếp cận này tạo bước chuyển biến căn bản về phương pháp nghiên cứu. Trước đây, một kết luận về bảo quản hay chế biến chủ yếu dựa vào kinh nghiệm và số liệu thống kê rời rạc; nay được kiểm chứng bằng thực nghiệm trong phòng thí nghiệm, bằng dữ liệu đo đạc và bằng mô phỏng. Nhờ đó, sản phẩm khoa học có đủ căn cứ để chuyển hóa thành quy trình, tiêu chuẩn mà đơn vị áp dụng được ngay, thay vì dừng ở khuyến nghị chung.
Cán bộ nghiên cứu của Viện Nghiên cứu Khoa học Hậu cần quân sự trao đổi nhiệm vụ nghiên cứu thuộc hướng công nghệ sinh học, công nghệ thực phẩm.
ĐỔI MỚI SÁNG TẠO TỪ KHÂU CHỌN VIỆC ĐẾN QUẢN TRỊ NHIỆM VỤ
đổi mới sáng tạo trước hết thể hiện ở cách chọn vấn đề nghiên cứu. Nhóm không chọn đề tài theo khả năng sẵn có, mà xuất phát từ vướng mắc của đơn vị và yêu cầu bảo đảm cho nhiệm vụ huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu.Điển hình như: giải quyết nhu cầu vệ sinh dã ngoại kéo dài bằng dung dịch tắm khô; nghiên cứu khẩu phần ăn chuẩn chế biến sẵn cho thương binh, bệnh binh; thử nghiệm phương thức vận tải tiếp tế bằng thiết bị bay không người lái phục vụ tác chiến phòng ngự, phân tán, chia cắt. Mỗi đề tài đều gắn chặt với một địa chỉ ứng dụng cụ thể.
Thứ hai là đổi mới cách tổ chức lực lượng. Nhóm hoạt động theo nguyên tắc liên ngành, quy tụ cán bộ khoa học từ nhiều cơ quan, khoa của Học viện, đồng thời huy động nghiên cứu viên, trợ lý, kỹ thuật viên phòng thí nghiệm, nghiên cứu sinh, học viên cùng tham gia. Đồng thời, Nhóm cũng chủ động mở rộng hợp tác ra ngoài Học viện, tiêu biểu là phối hợp với Trường Đại học Xây dựng Hà Nội nghiên cứu hệ vật liệu quang xúc tác lai ghép dạng Z xử lý dư lượng kháng sinh trong môi trường nước . Cách làm này cho phép giải những bài toán vượt quá khả năng của một cơ quan đơn lẻ.
Thứ ba, là chuẩn hoá quản trị theo kết quả đầu ra (KPI): : Nhóm đặt chỉ tiêu mỗi năm chủ trì 4 - 5 đề tài, sáng kiến cấp cơ sở; công bố 10 - 15 công trình trên các tạp chí được tính điểm của Hội đồng Giáo sư Nhà nước, phấn đấu có bài thuộc danh mục ISI/Scopus; mỗi thành viên chính hằng năm phải có ít nhất 02 bài báo khoa học; ít nhất 01 thành viên phải chuyển giao được 01 sản phẩm phục vụ huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu của đơn vị. Kèm theo đó là kỷ luật báo cáo: sinh hoạt nhóm định kỳ 6 tháng một lần, báo cáo kết quả với Thủ trưởng Học viện hai lần mỗi năm, trước ngày 30/6 và 30/11 hằng năm.
Đồng chí Đại tá, TS Hoàng Thế Hưng, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Khoa học Hậu cần quân sự, Phó Trưởng nhóm nghiên cứu khoa học kỹ thuật hậu cần quân sự trao đổi nội dung nghiên cứu với các thành viên.
CHUYỂN ĐỔI SỐ TRONG TOÀN BỘ QUY TRÌNH TRIỂN KHAI NHIỆM VỤ
Với một Nhóm có lộ trình 5 năm và số nhiệm vụ tăng dần - từ 9 đề tài, sáng kiến cấp cơ sở giai đoạn 2026 - 2027 lên 19 nhiệm vụ cho mỗi giai đoạn tiếp theo - thì cách quản lý thủ công không còn đáp ứng được. Vì vậy, chuyển đổi số được áp dụng cho toàn bộ quy trình: đề xuất, tuyển chọn, giao nhiệm vụ, theo dõi tiến độ, thẩm định và nghiệm thu đều được quản lý thống nhất trên nền tảng phần mềm và cơ sở dữ liệu dùng chung. Chỉ huy nắm được tiến độ từng nhiệm vụ theo thời gian thực, thay vì chờ báo cáo định kỳ.
Chuyển đổi số cũng làm thay đổi ba khâu vốn tốn nhiều thời gian nhất. Khâu tra cứu, đối chiếu: hồ sơ khoa học được số hóa, lưu trữ tập trung nên việc kiểm tra trùng lặp nội dung nghiên cứu nhanh và chính xác hơn hẳn cách làm thủ công; trí tuệ nhân tạo được khai thác để hỗ trợ tổng hợp tư liệu, rà soát tài liệu tham khảo. Khâu lấy ý kiến chuyên gia: sinh hoạt khoa học, trao đổi chuyên môn được kết hợp linh hoạt trực tiếp và trực tuyến, huy động được trí tuệ của cán bộ, giảng viên, nhà khoa học trong và ngoài Học viện mà tiết kiệm thời gian, kinh phí. Khâu kế thừa: số liệu thực nghiệm và kinh nghiệm xử lý được chuẩn hóa, lưu giữ nên không mai một sau mỗi đợt luân chuyển cán bộ.
Đây cũng là khâu dễ rơi vào hình thức nhất nếu dữ liệu đầu vào không được chuẩn hóa ngay từ đầu - dữ liệu không chuẩn thì phần mềm càng hiện đại càng cho kết quả sai lệch. Cùng với đó, mọi hoạt động đưa lên môi trường số đều chấp hành nghiêm quy định về bảo vệ bí mật nhà nước, bí mật quân sự.
PHÁT HUY VAI TRÒ NÒNG CỐT CỦA VIỆN NGHIÊN CỨU KHOA HỌC HẬU CẦN QUÂN SỰ
Viện Nghiên cứu Khoa học Hậu cần quân sự có 02 đồng chí tham gia Nhóm nghiên cứu khoa học kỹ thuật hậu cần quân sự: đồng chí Đại tá, TS Hoàng Thế Hưng, Viện trưởng – đảm nhiệm cương vị Phó Trưởng nhóm và đồng chí Thượng tá, TS Bùi Thị Thanh, Trưởng ban Khoa học Kỹ thuật hậu cần.
Bám sát ba nội dung nêu trên, Viện tập trung: đề xuất nhiệm vụ hằng năm xuất phát từ nhu cầu thực tiễn của đơn vị; bố trí lực lượng nghiên cứu viên, kỹ thuật viên phòng thí nghiệm tham gia trực tiếp các nội dung thực nghiệm; chuẩn hóa và số hóa dữ liệu thực nghiệm, hồ sơ khoa học ngay từ khâu đầu vào; theo dõi tiến độ trên nền tảng số và chuẩn bị chu đáo nội dung cho các kỳ sinh hoạt nhóm, kỳ báo cáo định kỳ. Song song, Viện gắn hoạt động của Nhóm với nhiệm vụ trọng tâm của ngành khoa học quân sự Học viện năm học 2026 - 2027: tham gia thẩm định đề tài, sáng kiến, giáo trình, tài liệu; hướng dẫn, bồi dưỡng cán bộ trẻ tham gia Giải thưởng "Tuổi trẻ sáng tạo trong Quân đội" lần thứ 27.
Đồng chí Đại tá, TS Hoàng Thế Hưng cùng các đồng chí trong nhóm, nghiên cứu trao đổi nội dung số hoá dữ liệu nghiên cứu khoa học.
Đưa khoa học công nghệ vào nội dung nghiên cứu, đưa đổi mới sáng tạo vào quản trị quản trị nhiệm vụ, đưa chuyển đổi số vào toàn bộ quy trình - đó là cách các nhóm nghiên cứu chuyên sâu của Học viện Hậu cần đang cụ thể hóa Nghị quyết số 3488-NQ/QUTW của Quân ủy Trung ương. Thước đo cuối cùng vẫn là những sản phẩm được đơn vị sử dụng, góp phần nâng cao chất lượng công tác bảo đảm hậu cần - kỹ thuật cho Quân đội trong tình hình mới.
Tin & ảnh: Đức Tú, Trung Kiên
