Hưởng ứng Ngày Chuyển đổi số quốc gia 10/10/2026 với chủ đề “Chuyển đổi số quốc gia: Từ kiến trúc, nền tảng, dữ liệu đến kết quả thực chất, nâng cao hiệu quả quản trị quốc gia”, Cấp uỷ, chỉ huy Viện Nghiên cứu Khoa học Hậu cần quân sự, Học viện Hậu cần xác định chuyển đổi số không phải là việc “khoác áo số” cho cách làm cũ, mà là nền tảng cốt lõi mang tính đột phá nhằm nâng cao chất lượng nghiên cứu khoa học: dữ liệu đúng, quy trình minh bạch, tri thức được tích lũy và kế thừa.
Vì sao chuyển đổi số là “nền tảng cốt lõi”?
Quán triệt sâu sắc Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị, Nghị quyết số 3488-NQ/QUTW ngày 29/01/2025 của Quân ủy Trung ương và kế hoạch số 05-KH/BCĐTW ngày11/7/2026 của Ban chỉ đạo Trung ương, Viện Nghiên cứu Khoa học Hậu cần quân sự xác định chất lượng nghiên cứu khoa học phụ thuộc chặt chẽ vào ba khâu: Đầu vào là tư liệu, số liệu; Quá trình là tổ chức, quản lý, phối hợp, triển khai nghiên cứu; Đầu ra là sản phẩm được công bố, ứng dụng và kế thừa. Chuyển đổi số tác động đồng thời vào cả ba khâu đó là nền móng vững chắc tháo gỡ triệt để các điểm nghẽn nghiên cứu.
Thực tế cho thấy, nguồn tư liệu hậu cần, kỹ thuật quân sự rất lớn, hình thành qua nhiều thời kỳ như giáo trình, đề tài, luận án, bài báo, tài liệu tổng kết, văn bản chỉ đạo, số liệu chuyên ngành… Khi những tư liệu ấy còn nằm rải rác trong hồ sơ giấy và các tệp riêng lẻ, cán bộ nghiên cứu phải dành nhiều thời gian để tìm kiếm, đối chiếu; nguy cơ trùng lặp đề tài khó phát hiện; kết quả của công trình trước khó trở thành điểm xuất phát cho công trình sau. Chuyển đổi số chính là phương thức hữu hiệu để tháo gỡ những “điểm nghẽn” này từ gốc.
Đại tá, TS Hoàng Thế Hưng – Viện trưởng, Viện Nghiên cứu Khoa học HCQS tại hội nghị đánh giá kết quả nghiên cứu đề tài
Dữ liệu - điểm khởi đầu của mọi công trình
Bám sát tinh thần “từ kiến trúc, nền tảng, dữ liệu đến kết quả thực chất”, Viện xác định dữ liệu là khâu phải đi trước một bước. Viện đã giao nhiệm vụ cho Ban Khoa học Hậu cần quân sự đã tham mưu xây dựng hồ sơ đề xuất đặt hàng nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo cấp cơ sở thực hiện từ năm 2027 “Nghiên cứu xây dựng cơ sở dữ liệu về hoạt động và tiềm lực khoa học ở Học viện Hậu cần”. Khi hình thành, cơ sở dữ liệu sẽ tổ chức thống nhất thông tin về đề tài, sáng kiến, giáo trình, bài báo, công trình và đội ngũ nhà khoa học, giúp trả lời nhanh những câu hỏi mà trước đây phải mất nhiều ngày tổng hợp: vấn đề nào đã được nghiên cứu, kết quả nào có thể kế thừa, hướng nào còn khoảng trống, ai là chuyên gia phù hợp.
Song song với đó, Viện từng bước số hóa, phân loại tư liệu chuyên ngành theo lĩnh vực, chuyên ngành nghiệp vụ, loại hình tác chiến và thời gian hình thành; chuẩn hóa tên gọi, thuật ngữ, nguồn trích dẫn. Yêu cầu đặt ra là dữ liệu phải “đúng, đủ, sạch, sống” dùng chung: có nguồn gốc rõ ràng, được cập nhật thường xuyên và được quản lý theo thẩm quyền. Bởi dữ liệu không chuẩn thì công cụ càng hiện đại, kết quả càng dễ sai lệch.
Quy trình số - minh bạch từ đề xuất, thử nghiệm đến công bố
Nếu dữ liệu là “nguyên liệu”, thì quy trình số là “dây chuyền” bảo đảm chất lượng nghiên cứu. Viện đang nghiên cứu, xây dựng phần mềm quản lý công việc và quản lý khoa học theo hướng liên kết nhiệm vụ - văn bản chỉ đạo - tiến độ - người thực hiện - sản phẩm - báo cáo trên một nền dữ liệu thống nhất. Mỗi nhiệm vụ khoa học không còn là một bộ hồ sơ rời rạc, mà được theo dõi xuyên suốt từ đề xuất, thuyết minh, phê duyệt, triển khai, hội đồng đến nghiệm thu; cán bộ quản lý có thể nắm tình trạng nhiệm vụ, phát hiện sớm đầu việc chậm và truy vết toàn bộ quá trình thực hiện.
Ở khâu đầu ra, Viện nghiên cứu Khoa học Hậu cần quân sự phối hợp với các cơ quan liên quan của Học viện xây dựng Tạp chí điện tử Nghiên cứu Khoa học Hậu cần quân sự theo Kế hoạch số 79/KH-TCNCKHHCQS ngày 25/6/2026, hướng tới số hóa quy trình nhận bài, phản biện, biên tập, xuất bản và lưu trữ. Khi chu trình nghiên cứu - công bố được khép kín trên môi trường số, mỗi bài báo sau khi đăng tải lại trở thành dữ liệu đầu vào cho nghiên cứu tiếp theo, tạo nên dòng chảy tri thức liên tục.
Chuyển đổi số cũng đưa nghiên cứu đến gần hơn với huấn luyện. Viện triển khai nghiên cứu phần mềm hỗ trợ lập kế hoạch hậu cần - kỹ thuật đa cấp, số hóa các bảng tính, biểu mẫu nghiệp vụ; cán bộ của Viện tham gia huấn luyện bổ sung về công nghệ thông tin phục vụ diễn tập cho học viên đào tạo Chủ nhiệm hậu cần - kỹ thuật và học viên cao học. Kết quả nghiên cứu vì thế được kiểm nghiệm ngay trong thực tiễn huấn luyện, diễn tập.
Con người số - yếu tố giữ vai trò quyết định
Công nghệ chỉ phát huy hiệu quả khi con người làm chủ được công nghệ. Thực hiện Công văn số 5218/KHQS-QLKH ngày 14/9/2026 của Phòng Khoa học quân sự, Viện nghiên cứu Khoa học Hậu cần quân sự đã đăng ký tài khoản sử dụng Nền tảng trí tuệ nhân tạo hỗ trợ công vụ ở phạm vi quốc gia cho toàn bộ cán bộ của Viện; đồng thời cử cán bộ tham gia các chương trình bồi dưỡng về chuyển đổi số, kỹ năng số theo kế hoạch của Học viện và cấp trên.
Đi cùng với việc mở rộng công cụ là những nguyên tắc được quán triệt chặt chẽ. Với trí tuệ nhân tạo, nguyên tắc là “AI hỗ trợ - cán bộ nghiên cứu kiểm chứng - chuyên gia quyết định”: mọi gợi ý của máy chỉ là sản phẩm trung gian, phải được đối chiếu với tài liệu gốc và chịu trách nhiệm bởi người nghiên cứu. Với an toàn thông tin, các nền tảng trên Internet chỉ được sử dụng cho nội dung không thuộc phạm vi bí mật; dữ liệu chuyên ngành được phân quyền khai thác, lưu trữ, sao lưu theo đúng quy định về bảo vệ bí mật nhà nước, bí mật quân sự. Công nghệ càng mạnh, tư duy phản biện, năng lực đánh giá nguồn và trách nhiệm khoa học của người nghiên cứu càng phải được đề cao.
Nghiên cứu viên khai thác sử dụng Cơ sở dữ liệu nghiên cứu khoa học của Viện nghiên cứu Khoa học HCQS trong nghiên cứu khoa học
Từ “số hóa” hướng tới những “kết quả thực chất”
Chủ đề Ngày Chuyển đổi số quốc gia năm nay nhấn mạnh “kết quả thực chất”. Với hoạt động nghiên cứu khoa học, kết quả ấy không đo bằng số lượng phần mềm hay số tài liệu được scan, mà bằng những thay đổi cụ thể: thời gian tra cứu tư liệu được rút ngắn; đề tài mới không trùng lặp và kế thừa được kết quả cũ; tiến độ nhiệm vụ minh bạch, dễ kiểm tra; sản phẩm khoa học được công bố, lưu trữ và tiếp tục được khai thác.
Thời gian tới, Viện Nghiên cứu Khoa học Hậu cần quân sự tiếp tục tập trung hoàn thiện dữ liệu dùng chung, từng bước liên thông các phần mềm nghiệp vụ, nâng cao năng lực số cho đội ngũ cán bộ và gắn chuyển đổi số với hoạt động của các nhóm nghiên cứu chuyên sâu của Học viện; triển khai theo phương châm làm đến đâu chắc đến đó, lấy hiệu quả thực tiễn làm thước đo, lấy an toàn, bảo mật làm nguyên tắc xuyên suốt.
Khi dữ liệu trở thành nền móng, quy trình số trở thành nền nếp làm việc và mỗi cán bộ trở thành một “công dân số” có trách nhiệm, chuyển đổi số sẽ thực sự là nền tảng cốt lõi nâng cao chất lượng nghiên cứu khoa học, góp phần hoàn thành thắng lợi Nghị quyết Đại hội Đảng bộ Học viện Hậu cần lần thứ XXIII, xây dựng Học viện thông minh, hiện đại, vững mạnh toàn diện “Mẫu mực, tiêu biểu”, đáp ứng yêu cầu xây dựng Quân đội cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại trong tình hình mới./.
Tin & ảnh: Đức Tú
